Alta Via nr 3

Alta Via Dolomitów nr 3, czyli Alta Via Kozic

(zaproponowana przez Maria Brovellego w 1966 roku)

Z Villabassa-Niederdorf do Longarone górskimi ścieżkami

Wychodząc od własnego programu dolomickich tras, opublikowanego w „Lo Scarpone” 1 września 1966 roku, Mario Brovelli zaproponował ten wspaniały trawers, który z pięknego alpejskiego ośrodka Villabassa-Niederdorf w Pustertalu prowadzi do Longarone w dolinie Piawy przez potężne i słynne dolomickie katedry.

Jego znakomity tomik-przewodnik, opracowany z nieocenioną pomocą Bruna Tolota i wydany w 1976 roku nakładem Edizioni Alpine Foto Ghedina Cortina, nosił tytuł „Alta Via dei Camosci” i numer 3.

We wstępie autorzy zaznaczali, że Alta Via nr 3 była projektowana od dawna, a rozpoznanie terenu rozpoczęto w 1971 i zakończono w 1974 roku. Pisali dalej, że o ile w niektórych rejonach (Cristallo, Sorapìss, Monte Piana) udało się wykorzystać dawne ścieżki, o tyle w innych (Vallandro, Rite, Bosconero) niezbędna okazała się pomoc Wojsk Alpejskich i niezawodnych wolontariuszy C.A.I., którzy znakomicie odtworzyli część dawnych ścieżek albo wytyczyli nowe.

Także ta Alta Via Dolomitów, podobnie jak jej słynne siostry, ma cechy długiej wędrówki, którą można podzielić na kilka dziennych etapów. Schroniska, stałe biwaki i hotele (choć dla tych, którzy chcą intensywnie przeżyć dawne czasy, doskonale wystarczą namiot i śpiwór) zapewniają wygodę w miejscach postoju.

Trasa podstawowa biegnie ścieżkami, które dla dobrego turysty górskiego nie są szczególnie trudne, a w miejscach przewieszonych czy trudniejszych zawsze są ubezpieczone. Niektóre etapy mają znaczne przewyższenia w górę, inne również w dół.

Tu i ówdzie, gdzie góry pozostały takie jak w czasach pionierów, a jedynymi mieszkańcami są niepokojone kozice, pojawiają się większe trudności – przeważnie natury psychicznej: izolacja, znaczne przewyższenia, surowe otoczenie, brak wody, wielka cisza. I mgły, które często opadają szybko i tłumią cały świat dookoła!

Tak czy inaczej, także ta Alta Via, podobnie jak inne, bliższe i dalsze, prowadzi przez miejsca naprawdę nadzwyczajne i niepowtarzalne, w najdzikszym sercu Dolomitów Wschodnich i Belluńskich. Dla najbardziej doświadczonych – i pod ich potrzeby – proponuje się, zwłaszcza w pierwszej części, kilka alternatyw wobec klasycznego przebiegu: warianty niekiedy bardziej techniczne i satysfakcjonujące, kiedy indziej będące jedynie dojazdem.

Ta Alta Via przecina kilka słynnych grup Dolomitów, które pozostały dość odporne na niejednorodny, często hałaśliwy tłum tak zwanych mniej lub bardziej przypadkowych turystów. W serce tych grup samochód nie dojeżdża, więc – poza niestety nielicznymi wyjątkami – nie ma tu masowej inwazji intruzów.

Wystarczy oddalić się choćby trochę od dna doliny, by odnaleźć spokój i znaleźć się w górach prawdziwych, pierwotnych i nieskażonych. Słowa Toniego Sanmarchiego (innego „wynalazcy Alte Vie”), które po trzydziestu latach pozostają aktualne. Trzeba jednak zawsze trzymać się oznakowanej ścieżki, zwłaszcza w grupie Bosconero, gdzie na Viàz de le Pónte wchodzi się na chwilę w Rezerwat Przyrody Val Tovanella i gdzie jest się o rzut kamieniem (jesteśmy w strefie łowieckiej) od Parku Narodowego Dolomiti Bellunesi i jego rzadkich zwierząt.

Wydział Turystyki Administracji Prowincji Belluno, któremu należy się zasługa niniejszego opracowania, dąży do dowartościowania „gór własnego domu” i stara się – także dzięki tej pracy – dostarczyć wędrującym możliwie najbardziej aktualnych informacji. Dla porządku przypominamy, że niektórzy autorzy zmienili pierwotną kolejność trasy, dostosowując ją do własnych upodobań, do gustów swoich odbiorców albo do wymogów turystyki, tu i ówdzie modyfikując oryginalny włoski przebieg i wydłużając przejście do 12-14 dni, z nadmiernie krótkimi etapami.

To prawda, że byłby to idealny, relaksujący i przyjemny urlop, ale my wolimy pozostać przy tradycji „dawnych czasów”, czyli przy około 8 dniach, nawet jeśli niektóre etapy mogą się wydać nieco surowe pod względem długości. W razie potrzeby trasę można jeszcze skrócić, łącząc jeden lub więcej etapów, ale wtedy zamieniłaby się w rywalizację, a to wykracza poza zamiary tego przewodnika, który zaleca „chodzenie” spokojne, odprężające i przyjemne.

Także w naszym przypadku, w porównaniu z przewodnikiem Brovellego i Tolota, który ukazał się trzydzieści lat temu (a oryginał jest nie do zdobycia), wprowadzono kilka zmian, zwłaszcza na pierwszych etapach, gdzie w międzyczasie zniknęły niektóre punkty oparcia (Carbonìn, Tre Croci), co dziś zmusza turystę do nieuniknionych, choć w gruncie rzeczy przyjemnych, przejazdów pojazdem (taksówką lub innym).

Inne dane i aktualizacje, choć niewielkie, również naniesiono na pierwotny przebieg. Przez te lata coś się zmieniło, zarówno morfologicznie, jak i za sprawą prac instytucji odpowiedzialnych za utrzymanie i wyposażenie poszczególnych odcinków trasy. Nie odjęło to niczego oryginalności dzieła i samego pomysłu; przeciwnie, była to chęć ulepszenia go i dalszego podniesienia jego jakości, w pełnym szacunku wspomnieniu Maria Brovellego i Bruna Tolota, którzy z tych gór uczynili sens swojego życia.

Z tomu ALTA VIA n. 3 – 1° RISTAMPA 2007

Dolomiti Turismo srl

Via R.Psaro, 21 – 32100 Belluno tel. 0437.940084 www.infodolomiti.it

Wydanie całkowicie przejrzane i zaktualizowane przez Italo Zandonella Callegher

Kiedy iść i czego nie przegapić

Alta Via nr 3 przechodzi się od końca czerwca do końca września; przecina niektóre z najbardziej spektakularnych grup Dolomitów Belluńskich: ściany Pelmo i Civetty, jedne z najpotężniejszych w całych Alpach, oraz dziki masyw Duranno-Cima Preti, zamieszkany przez kozice, od których trasa wzięła nazwę. To wędrówka, w której odcinki czysto turystyczne przeplatają się z trudniejszymi przejściami, w tym z fragmentami ubezpieczonymi, zarezerwowanymi dla osób z doświadczeniem górskim i dobrym sprzętem.

Na dłuższą wyprawę Alta Via nr 3 można umownie połączyć na północy z Alta Via nr 4 Grohmanna, która startuje nieco dalej na wschód, z San Candido. Wszystkie osiem tras – z etapami, trudnościami i odnośnikami do poszczególnych stron – zebraliśmy w przeglądzie Alte Vie Dolomitów.