Ponad 31.000 hektarów lasów, dolomickich ścian i dzikich dolin u bram Belluno i Feltre: Park Narodowy Dolomiti Bellunesi jest jednym z najcenniejszych obszarów przyrodniczych Dolomitów, a dziś także częścią dziedzictwa UNESCO.
Park powołany, by chronić serce Dolomitów Belluńskich
Park Narodowy Dolomiti Bellunesi został utworzony dekretem ministerialnym 20 kwietnia 1990 roku, a zarząd Parku powołano w 1993. W 2008 roku pierwotne granice, wytyczone na mało szczegółowych mapach, zostały ponownie zdefiniowane nowym dekretem opartym na dokładniejszych mapach, dzięki czemu granice Parku lepiej odpowiadają rzeczywistej rzeźbie terenu.
Park rozciąga się na ponad 31.000 hektarów, w całości w prowincji Belluno, między rzeką Cismon na zachodzie a Piawą na wschodzie, obejmując tereny 15 gmin: Belluno, Feltre, Pedavena, Sovramonte, Cesiomaggiore, San Gregorio nelle Alpi, Santa Giustina, Sospirolo, Sedico, Ponte nelle Alpi, Longarone, Val di Zoldo, La Valle Agordina, Rivamonte Agordino i Gosaldo. Wewnątrz osiem państwowych rezerwatów przyrody (m.in. Vette Feltrine, Piani Eterni-Errera-Val Falcina, Monti del Sole i Schiara Occidentale) zajmuje samo w sobie około 16.000 hektarów i należy do sieci rezerwatów biogenetycznych Rady Europy.
Kraina szczytów, dolin i ukrytych wód
Krajobraz Parku zdominowany jest przez kilka najbardziej fascynujących masywów Prealp i Dolomitów Belluńskich: Vette Feltrine, grupę Cimonega, Pizzocco, Monti del Sole, a przede wszystkim Schiarę, która swoimi 2.565 metrami jest najwyższym szczytem obszaru chronionego i jednym z symboli belluńskiego krajobrazu, widocznym także z samego miasta Belluno.
Lasy bukowe, świerkowe i modrzewiowe, wysokogórskie pastwiska, ściany skalne i tereny niemal niedostępne sąsiadują tu z pełnymi uroku dolinami polodowcowymi, takimi jak Val Canzoi z jeziorem della Stua, oraz z odległymi Piani Eterni, jednym z najdzikszych i najmniej odwiedzanych zakątków całego Parku. Nie brakuje geologicznych ciekawostek, jak Cadini del Brenton, system kotłów eworsyjnych wyżłobionych przez wodę w wapiennej skale, do których prowadzi krótki spacer od pobliskiego ogrodu botanicznego.
🦌 Mozaika dzikiego życia
W Parku odnotowano 56 gatunków ssaków, z czego 26 chronionych Dyrektywą Siedliskową Unii Europejskiej, a także aż 16 gatunków nietoperzy. Kozice, jelenie i sarny zamieszkują lasy i pastwiska, natomiast świstaki, gronostaje, kuny i borsuki ożywiają wyższe stoki. W ostatnich latach na stałe wróciły też wilk i ryś, a od 2014 roku stwierdzono obecność rzadkiego żbika.
Nad Parkiem króluje orzeł przedni, ale wśród szczytów latają również puchacze, dzięcioły czarne, głuszce i jarząbki – ten ostatni gatunek jest szczególnie zagrożony. W potokach i wysokogórskich zbiornikach spotkać można traszki alpejskie, salamandry plamiste oraz żmiję nosorogą, typową dla nasłonecznionych terenów skalistych.
🏔️ Dziedzictwo uznane przez UNESCO
W 2009 roku Park wszedł w skład seryjnego obiektu Dolomity UNESCO, wpisanego na listę światowego dziedzictwa, jako element systemu „Pale di San Martino – San Lucano – Dolomiti Bellunesi – Vette Feltrine”. To wyróżnienie nagradza nie tylko krajobrazową i geologiczną wartość regionu, ale również jego nadzwyczajne bogactwo botaniczne: ponad 1.400 zewidencjonowanych gatunków roślin naczyniowych, wśród nich dzwonek Morettiego (Campanula morettiana), endemiczny kwiat Dolomitów wybrany na symbol Parku.
Osiem państwowych rezerwatów przyrody rozsianych po chronionym terenie przechowuje środowiska najbardziej nienaruszone i najtrudniej dostępne – prawdziwe laboratoria bioróżnorodności w sercu Prealp Belluńskich.
🥾 Trzy miejsca, których nie można pominąć
Val Canzoi i jezioro della Stua, w gminie Cesiomaggiore, to najczęściej odwiedzana brama do Parku: turkusowy zbiornik otoczony zalesionymi zboczami, punkt wyjścia na wycieczki ku Piani Eterni.
Cadini del Brenton w Sospirolo to ciąg kotłów i misek wyżłobionych przez potok w wapiennej skale, które można obejrzeć podczas krótkiego i urokliwego spaceru obok ogrodu botanicznego Parku.
Piani Eterni, jeden z najdzikszych płaskowyżów Dolomitów Belluńskich, oferują niemal księżycowy krajobraz lejów krasowych i wysokogórskich pastwisk, królestwo kozicy i orła przedniego, z dala od utartych szlaków.
Jak zwiedzać Park
Park Narodowy Dolomiti Bellunesi udostępnia odwiedzającym sieć punktów informacyjnych, miejsc odpoczynku i ośrodków edukacji ekologicznej rozmieszczonych na całym terenie: od punktu informacyjnego Pian d’Avena w Pedavenie, przez ośrodki Candaten (Sedico) i Pian Falcina (Sospirolo), po Muzeum Przyrodnicze Dolomiti Bellunesi w Belluno i Muzeum Etnograficzne Prowincji Belluno w Cesiomaggiore. Aktualne informacje o szlakach, godzinach i zajęciach znajdują się na oficjalnej stronie zarządu Parku.
Miłośnicy gór mogą przemierzać sieć szlaków prowadzących przez lasy i wysokie partie, natomiast rowerzyści znajdą na obrzeżach Parku trasy takie jak Croce d’Aune w Vette Feltrine – przełęcz, na której w 1927 roku narodził się pomysł Tullia Campagnola, który zrewolucjonizował światowe kolarstwo.
Dziedzictwo do odkrywania, krok po kroku
Park Narodowy Dolomiti Bellunesi to znacznie więcej niż linia na mapie: to synteza trzydziestu lat ochrony wyjątkowego terenu, gdzie przyroda, geologia i historia człowieka splatają się ze sobą. Aby pogłębić związek między tymi górami a historią regionu, warto przeczytać także nasze artykuły o historii Dolomitów Belluńskich i o 15 miejscach, które warto zobaczyć w Dolomitach Belluńskich, albo poznać mniej zatłoczone zakątki w naszym przewodniku Dolomity bez overtourismu.
Źródła: Ente Parco Nazionale Dolomiti Bellunesi i Wikipedia.