Tussen selfies op de toppen en bewoners die vertrekken zoeken de Belluneser Dolomieten een evenwicht dat het massatoerisme voorgoed dreigt te breken.
Toen het UNESCO-comité de Dolomieten in 2009 erkende als werelderfgoed, had niemand kunnen bedenken dat dat certificaat van uitzonderlijkheid een tweesnijdend zwaard zou worden. Vandaag, zestien jaar later, vertellen de cijfers een ingewikkelder verhaal: een gebied van buitengewone schoonheid dat moeite heeft het gewicht van zijn eigen succes te dragen.
Erfgoed dat een probleem wordt
De Tre Cime di Lavaredo, het Lago di Braies, de Passo Giau: plekken die tot enkele decennia geleden werden bezocht door alpinisten en goed uitgeruste bergliefhebbers, worden vandaag letterlijk bestormd door vaak onvoorbereide toeristen, aangetrokken door beelden op sociale media die deze toppen even onweerstaanbaar als kunstmatig maken. Het instituut Demoskopika plaatst in zijn rapport 2025 over de toeristische drukte-index (ICST) Zuid-Tirol – en daarmee de hele Dolomietenboog – bij de Italiaanse gebieden met de hoogste toeristische druk, naast Rimini en Venetië.
Toch heeft het verschijnsel in de Dolomieten specifieke kenmerken die het bijzonder verraderlijk maken. Het gaat niet alleen om drukte: het is de concentratie in tijd en ruimte die de schade veroorzaakt. Duizenden bezoekers komen samen op enkele iconische punten, op dezelfde uren van de dag, om dezelfde foto te maken. Het resultaat is een verschraalde ervaring voor de toerist zelf en een onhoudbare druk op de berg-ecosystemen.
“
Zodra de toeristen de bewoners overtreffen, houdt de berg op een geleefde plek te zijn en wordt hij een openluchtfotostudio.
— Istituto Demoskopika, Index van toeristische drukte 2025
De gevolgen voor het Belluneser gebied
Het geval van Auronzo di Cadore is veelzeggend. Het inwonertal zakte voor het eerst onder de drieduizend – vlak na de Tweede Wereldoorlog was het meer dan het dubbele – terwijl het dorp elke zomer tot vijfentwintigduizend toeristische overnachtingen telt in hotels en particuliere woningen. Dat demografische onevenwicht staat niet op zichzelf: het herhaalt zich in vrijwel alle gemeenten van de provincie Belluno rond de belangrijkste Dolomieten-attracties.
Het “merk Dolomieten”, ook in het buitenland zeer krachtig, heeft de huurprijzen in een steeds ruimere straal omhoog getrokken. Platforms voor kortetermijnverhuur hebben de woningmarkt opgeslokt: voor eigenaren is het veel lucratiever om weken aan toeristen te verhuren dan jaren aan lokale werknemers. De paradox is dat vandaag zelfs wie toeristische bedrijven runt moeilijk personeel vindt dat bereid is te verhuizen, omdat er geen betaalbare woningen zijn. Wie bereid is een verblijf tot 50 à 60 kilometer van de bergen te boeken puur om de aantrekkingskracht van het merk, laat de seizoenarbeiders zonder onderdak achter.
De casus Longarone: overtoerisme op afstand
Het verschijnsel spaart zelfs de plaatsen ver van de toppen niet. Het verzorgingstehuis van Longarone, op meer dan 70 kilometer van de Tre Cime, vindt om dezelfde reden geen personeel: er zijn geen woningen tegen normale prijzen. Zelfs de bedrijven van het brillendistrict van de “Longarone Valley” slagen er niet in leidinggevenden en technici aan te trekken. In de hele provincie Belluno herhaalt zich dezelfde dynamiek: de GAL Alto Bellunese moest subsidieoproepen van elk driehonderdduizend euro publiceren om de verbouwing van gebouwen voor werknemers te financieren.
Veiligheid en kwetsbaarheid van de ecosystemen
Het Dolomieten-overtoerisme brengt ook een dramatisch veiligheidsprobleem met zich mee. Tussen juni en juli 2025 registreerde het nationale bergreddingskorps een toename van 20% van het aantal interventies ten opzichte van voorgaande jaren, met 83 doden en 5 vermisten. De terugkerende oorzaak: onvoorbereide toeristen die zich op veeleisende paden wagen, gedreven door de wens de foto van Instagram na te maken, zonder technische scholing of geschikte uitrusting.
De milieuschade is even ernstig. De toename van het autoverkeer in de dalen en op de bergwegen veroorzaakt lucht- en geluidsvervuiling die de wilde fauna verstoort. De paden, niet ontworpen voor tienduizenden passages per seizoen, bezwijken onder erosie. De hooggebergtevegetatie, toch al kwetsbaar door het klimaat, wordt vertrapt door wie het pad verlaat voor de perfecte foto.
De antwoorden: milieuzones, toegangslimieten en nieuwe markten
De institutionele antwoorden nemen toe, al zijn ze nog versnipperd. Zones met beperkt verkeer zijn al operationeel in enkele gevoelige gebieden zoals het Lago di Braies. Bij de Tre Cime wordt al jaren gesproken over een dagelijkse toegangslimiet, naar het model van Venetië. De voorzitter van de regio Veneto Luca Zaia stelde een app voor om de toegang te regelen, en er is gesproken over toegangstickets voor de drukste gebieden.
Het antwoord van de provincie Belluno zet in op spreiding over het jaar: de stromen over het hele jaar verdelen in plaats van ze samen te persen in de zomer- en wintermaanden. In die richting beweegt ook de Fondazione DMO Dolomiti Bellunesi, die nieuwe markten heeft geopend – van China tot de Verenigde Staten – om bezoekers in het laagseizoen aan te trekken. Alleen al in 2025 worden tussen juni en september ongeveer 4.000 Chinese overnachtingen verwacht, een nieuw verschijnsel dat mede mogelijk werd door de nieuwe rechtstreekse vlucht Shanghai-Venetië.
De belangrijkste maatregelen die al lopen of worden besproken:
- →Seizoensgebonden verkeersbeperkingen op de belangrijkste toegangswegen naar de meren en de Dolomietenpassen
- →Toegangslimieten in de gevoeligste gebieden met verplichte online reservering
- →Investeringen in openbaar vervoer om de druk van het particuliere verkeer te verlagen
- →GAL-subsidies voor de verbouwing van gebouwen voor de huisvesting van seizoenarbeiders
- →Voorlichtingscampagnes over respect voor de bergen, ook in vreemde talen
- →Promotie van alternatieve routes ver van de meest verstopte hotspots
De toekomst: welk toerisme voor de Belluneser Dolomieten?
De kernvraag blijft open: is het mogelijk economisch levensvatbaar toerisme te laten samengaan met het behoud van een gebied dat de hoogste wereldwijde erkenning van uniciteit heeft gekregen? Het antwoord kan niet het sluiten van de toegang zijn, maar evenmin berusting in geleidelijke aftakeling. Het vraagt een integrale visie die niet het aantal bezoekers centraal stelt, maar de kwaliteit van de ervaring en de leefbaarheid voor wie het hele jaar in de Dolomieten woont.
De Belluneser Dolomieten, van oudsher toeristisch minder “ontwikkeld” dan de Zuid-Tiroolse en Trentijnse skigebieden, hebben nog de kans een ander model te kiezen: langzaam, bewust toerisme, gespreid over het gebied. De uitdaging is dit tijdvenster niet te verspillen en te leren van de fouten van de gebieden die het overtoerisme nu al aan den lijve ondervinden – en aan hun eigen steen.
Bronnen: Istituto Demoskopika – Index van toeristische drukte 2025; Linkiesta.it; IrpiMedia; Il Dolomiti; Nationaal korps voor berg- en speleologische redding; Fondazione DMO Dolomiti Bellunesi; Regione Veneto; Provincie Belluno; GAL Alto Bellunese. Gegevens bijgewerkt tot de zomer van 2025.
Omslagfoto: Mattew Gave / Pexels.