Alta Via 1 zaczyna się nad jednym z najczęściej fotografowanych jezior świata i kończy w Belluno. Mimo to prawie nikt w Belluno się nie zatrzymuje. Schodzi się z gór, wsiada do autobusu, szuka pociągu albo transferu na lotnisko, a miasto pozostaje nazwą na tabliczce przystanku. Szkoda: ostatni etap jest najdzikszy na całej trasie, a miasto, które go zamyka, to miejsce, w którym Alta Via została wymyślona.
Ten przewodnik jest dla tych, którzy planują trekking na przyszłe lato i chcą wiedzieć, jak naprawdę się kończy: dwa możliwe zejścia, jak dotrzeć do miasta z La Pissa albo z Case Bortot, dlaczego nie warto rezerwować lotu na ostatni dzień wędrówki i co zrobić z dodatkowym wieczorem i porankiem, które warto sobie zostawić.
Gdzie dokładnie kończy się Alta Via 1?
Na papierze Alta Via delle Dolomiti n. 1 prowadzi od jeziora Braies do Belluno: około 120 kilometrów, mniej więcej dziesięć etapów w wersji klasycznej, siedem lub osiem dla szybkich piechurów. W praktyce za schroniskiem Pian de Fontana trasa dzieli się na dwie, a wybór zmienia zarówno trudność, jak i miejsce, w którym dochodzi się do doliny.
Oryginalny finał: Schiara i Rifugio 7° Alpini

To zakończenie, które wymyślili twórcy Alta Via. Podchodzi się do Bivacco del Màrmol i schodzi południową ścianą Schiary via ferratą Piero Rossi, przez lata zwaną ferratą del Marmol, a dziś najczęściej uczęszczanym końcowym odcinkiem trasy. W ten sposób dociera się do Rifugio 7° Alpini na wysokości 1502 metrów, w kotle Pis Pilon: Włoski Klub Alpejski wskazuje je jako zwyczajowy ostatni etap Alta Via 1.
Dalej zostają dolina Ardo i osada Case Bortot nad miastem: ze schroniska do Belluno jest około 12,7 kilometra i cztery i pół godziny zejścia, prawie cały czas lasem, wzdłuż potoku. Niewiele europejskich szlaków długodystansowych kończy się w ten sposób: schodzi się ze skały, a pół dnia później idzie się po bruku miasta.
Uwaga: ferrata ma stopień EEA, czyli dla doświadczonych turystów z wyposażeniem. Potrzebne są uprząż, zestaw do via ferraty, kask i doświadczenie. Kto nigdy nie szedł via ferratą, nie powinien uczyć się tutaj, pod koniec tygodnia wędrówki, ze zmęczonymi nogami i pełnym plecakiem.
Finał turystyczny: Rifugio Bianchet i La Pissa

Ten wariant wybiera dziś większość zagranicznych turystów i proponują go prawie wszystkie biura trekkingowe. Z Pian de Fontana schodzi się do Rifugio Furio Bianchet na wysokości 1250 metrów w dolinie Vescovà, prowadzonego przez sekcję Belluno Włoskiego Klubu Alpejskiego. Stamtąd szlak biegnie lasem do La Pissa, przystanku autobusowego przy drodze regionalnej Agordina, na wysokości około 450 metrów, w gminie Sedico.
Żadnych odcinków ubezpieczonych, za to dużo zejścia: od Bianchet do La Pissa to około ośmiuset metrów w dół, mniej więcej dwie godziny marszu. Kto nocuje w Bianchet, dochodzi do doliny późnym przedpołudniem, a to najlepsza pora na autobus.
Autobusem z La Pissa do Belluno
Przez La Pissa przejeżdża linia 1 Dolomiti Bus, łącząca Agordo z dworcem kolejowym w Belluno. W niecałe pół godziny jest się w mieście. Trzy praktyczne rady, warte więcej niż jakikolwiek wydrukowany rozkład:
- Sprawdź rozkład przed wyjściem ze schroniska, na stronie Dolomiti Bus albo w aplikacji z mapami. Rozkład na dni robocze i na święta się różni, a między latem a jesienią kursy się zmieniają.
- Nie licz na niedzielę. W rozkładzie zimowym w niedzielę autobusy mogą w ogóle nie kursować: jeśli kończysz w niedzielę, miej plan B albo dodatkowy dzień.
- Pomyśl o bilecie wcześniej, na stronie Dolomiti Bus albo w punkcie sprzedaży. W La Pissa nie ma kasy: jest tylko wiata, droga i szum Cordevole.
Kto schodzi przez Case Bortot, jest już nad miastem: na ostatni odcinek wystarczy umówić podwózkę albo taksówkę lub iść dalej pieszo.
Dlaczego nie rezerwować lotu na dzień zakończenia
Tę radę powtarzają wszyscy, którzy ukończyli Alta Via, i ma ona trzy konkretne powody. Pierwszy to pogoda: burza nad Schiarą albo mokry szlak mogą kosztować pół dnia. Drugi to transport: autobusy w dolinach z niewieloma kursami, pociągi, które w 2026 roku na niektórych liniach zastąpiono autobusami, i ciasne przesiadki na transfery na lotnisko w Wenecji. Trzeci jest najprostszy: po tygodniu w schroniskach noc w prawdziwym łóżku i kolacja na placu są częścią podróży, a nie opóźnieniem.
Wieczór i poranek w Belluno

Belluno to małe miasto, które zwiedza się w całości pieszo, zbudowane na tarasie nad miejscem, gdzie Ardo wpada do Piave. Ma zaletę, którą od razu dostrzega każdy, kto schodzi z Alta Via: niemal z każdego placu widać Schiarę, a przy odrobinie uwagi także Gusela del Vescovà, smukłą skalną iglicę, którą przed chwilą obeszło się od góry. Patrzy się za siebie i widzi cały ostatni dzień.
Co zobaczyć w kilka godzin
- Piazza dei Martiri, którą mieszkańcy wciąż nazywają Liston: salon miasta, miejsce wieczornego spaceru i aperitivo.
- Piazza Duomo z Palazzo dei Rettori, katedrą San Martino i dzwonnicą zaprojektowaną przez Filippa Juvarrę, widoczną z całej doliny.
- Palazzo Fulcis, siedziba Muzeum Miejskiego, z dziełami Sebastiana i Marca Riccich oraz rzeźbiarza Andrei Brustolona.
- Piazza delle Erbe i Porta Dojona, najstarsza część miasta, wśród arkad, fontann i malowanych domów.
Co zjeść
Po tygodniu makaronu i strudla w schroniskach kuchnia doliny to zmiana tonu. Danie, którego trzeba spróbować, to schiz z polentą, świeży ser mleczarski smażony na maśle; drugie to pastìn, świeży farsz salami pieczony na płycie. Z kieliszkiem wina i Schiarą różowiejącą nad dachami to właściwe zakończenie.
Miasto, w którym narodziła się Alta Via

Nie bez powodu Alta Via 1 kończy się właśnie tutaj. Pomysł zrodził się wśród alpinistów z Belluno: Piero Rossiego, Maria Brovellego i Giovanniego Angeliniego, razem z bawarskim dziennikarzem Tonim Hieblerem. W 1966 roku niemieckie czasopismo Alpinismus, drukowane w Monachium, przedstawiło trasę niemieckojęzycznym wędrowcom, a 5 lipca tego roku dwoje Bawarczyków, Gerda Hoffmann i Ulrich Görn, przeszło ją jako pierwsi. Aby przekroczyć Schiarę, brakowało jednego przejścia: ubezpieczyła je sekcja Belluno Włoskiego Klubu Alpejskiego.
Piero Rossi wydał pierwszy przewodnik w 1969 roku, a ferrata, która dziś nosi jego imię, to właśnie ta, która zamyka trasę. Schronisko, przy którym się kończy, Rifugio 7° Alpini, zbudował w latach 1950–51 Klub Alpejski z Belluno wraz z Narodowym Stowarzyszeniem Alpini, przy decydującej pomocy wojska, i poświęcił poległym z 7. Pułku Alpini, stacjonującego niegdyś w Belluno. Obok od 1952 roku stoi kaplica Regina Alpinorum. Kto schodzi ze Schiary, wchodzi, nawet o tym nie wiedząc, w historię miasta. Więcej w naszym przewodniku po Rifugio 7° Alpini i historii jego nazwy.
Najczęstsze pytania
Czy Alta Via 1 kończy się w La Pissa, czy w Belluno?
W Belluno. La Pissa to przystanek autobusowy na końcu wariantu turystycznego, bez via ferraty, który prowadzi przez Rifugio Bianchet. Oryginalny finał schodzi ze Schiary do Rifugio 7° Alpini, a potem do Case Bortot nad miastem.
Czy potrzebny jest sprzęt do via ferraty?
Tylko na finał przez Schiarę, ferratą Piero Rossi: uprząż, zestaw do via ferraty i kask są obowiązkowe, a odcinek jest dla doświadczonych turystów. Wariant przez Bianchet do La Pissa nie ma odcinków ubezpieczonych.
Ile trwa droga z La Pissa do Belluno?
Niecałe pół godziny do dworca linią 1 Dolomiti Bus. Rozkłady zmieniają się między dniami roboczymi a świętami oraz między latem a zimą: trzeba je sprawdzić tego samego dnia.
Czy warto przenocować w Belluno?
Tak, z dwóch powodów: zmniejsza to ryzyko spóźnienia na samolot z powodu opóźnienia na szlaku albo w transporcie i pozwala zobaczyć miasto, na które przez cały ostatni dzień patrzyło się ze Schiary.
Odkrywaj dalej
- Alta Via n. 1: od jeziora Braies do Belluno
- Alte Vie w Dolomitach: którą wybrać
- Rifugio 7° Alpini: podejście z Case Bortot
- Legendy Gusela del Vescovà
- Dolomity Belluńskie: 15 miejsc, które trzeba zobaczyć choć raz
Zdjęcie tytułowe: pierwsze światło na Schiarze, górze, która zamyka Alta Via 1 nad Belluno. Fot. Ciro Bassi, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.
