Koniec Alta Via 1 w Belluno: ostatni etap i co robić

Koniec Alta Via 1 w Belluno: ostatni etap i co robić

Alta Via 1 zaczyna się nad jednym z najczęściej fotografowanych jezior świata i kończy w Belluno. Mimo to prawie nikt w Belluno się nie zatrzymuje. Schodzi się z gór, wsiada do autobusu, szuka pociągu albo transferu na lotnisko, a miasto pozostaje nazwą na tabliczce przystanku. Szkoda: ostatni etap jest najdzikszy na całej trasie, a miasto, które go zamyka, to miejsce, w którym Alta Via została wymyślona.

Ten przewodnik jest dla tych, którzy planują trekking na przyszłe lato i chcą wiedzieć, jak naprawdę się kończy: dwa możliwe zejścia, jak dotrzeć do miasta z La Pissa albo z Case Bortot, dlaczego nie warto rezerwować lotu na ostatni dzień wędrówki i co zrobić z dodatkowym wieczorem i porankiem, które warto sobie zostawić.

Gdzie dokładnie kończy się Alta Via 1?

Na papierze Alta Via delle Dolomiti n. 1 prowadzi od jeziora Braies do Belluno: około 120 kilometrów, mniej więcej dziesięć etapów w wersji klasycznej, siedem lub osiem dla szybkich piechurów. W praktyce za schroniskiem Pian de Fontana trasa dzieli się na dwie, a wybór zmienia zarówno trudność, jak i miejsce, w którym dochodzi się do doliny.

Oryginalny finał: Schiara i Rifugio 7° Alpini

Turysta schodzący południowym zboczem Schiary via ferratą del Marmol, dziś noszącą imię Piera Rossiego
Zejście via ferratą del Marmol, dziś noszącą imię Piera Rossiego. Fot. BjoeMu, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

To zakończenie, które wymyślili twórcy Alta Via. Podchodzi się do Bivacco del Màrmol i schodzi południową ścianą Schiary via ferratą Piero Rossi, przez lata zwaną ferratą del Marmol, a dziś najczęściej uczęszczanym końcowym odcinkiem trasy. W ten sposób dociera się do Rifugio 7° Alpini na wysokości 1502 metrów, w kotle Pis Pilon: Włoski Klub Alpejski wskazuje je jako zwyczajowy ostatni etap Alta Via 1.

Dalej zostają dolina Ardo i osada Case Bortot nad miastem: ze schroniska do Belluno jest około 12,7 kilometra i cztery i pół godziny zejścia, prawie cały czas lasem, wzdłuż potoku. Niewiele europejskich szlaków długodystansowych kończy się w ten sposób: schodzi się ze skały, a pół dnia później idzie się po bruku miasta.

Uwaga: ferrata ma stopień EEA, czyli dla doświadczonych turystów z wyposażeniem. Potrzebne są uprząż, zestaw do via ferraty, kask i doświadczenie. Kto nigdy nie szedł via ferratą, nie powinien uczyć się tutaj, pod koniec tygodnia wędrówki, ze zmęczonymi nogami i pełnym plecakiem.

Finał turystyczny: Rifugio Bianchet i La Pissa

Rifugio Furio Bianchet w dolinie Vescovà, pod Schiarą
Rifugio Furio Bianchet w dolinie Vescovà. Fot. AllegheNico, Wikimedia Commons, domena publiczna

Ten wariant wybiera dziś większość zagranicznych turystów i proponują go prawie wszystkie biura trekkingowe. Z Pian de Fontana schodzi się do Rifugio Furio Bianchet na wysokości 1250 metrów w dolinie Vescovà, prowadzonego przez sekcję Belluno Włoskiego Klubu Alpejskiego. Stamtąd szlak biegnie lasem do La Pissa, przystanku autobusowego przy drodze regionalnej Agordina, na wysokości około 450 metrów, w gminie Sedico.

Żadnych odcinków ubezpieczonych, za to dużo zejścia: od Bianchet do La Pissa to około ośmiuset metrów w dół, mniej więcej dwie godziny marszu. Kto nocuje w Bianchet, dochodzi do doliny późnym przedpołudniem, a to najlepsza pora na autobus.

Autobusem z La Pissa do Belluno

Przez La Pissa przejeżdża linia 1 Dolomiti Bus, łącząca Agordo z dworcem kolejowym w Belluno. W niecałe pół godziny jest się w mieście. Trzy praktyczne rady, warte więcej niż jakikolwiek wydrukowany rozkład:

  • Sprawdź rozkład przed wyjściem ze schroniska, na stronie Dolomiti Bus albo w aplikacji z mapami. Rozkład na dni robocze i na święta się różni, a między latem a jesienią kursy się zmieniają.
  • Nie licz na niedzielę. W rozkładzie zimowym w niedzielę autobusy mogą w ogóle nie kursować: jeśli kończysz w niedzielę, miej plan B albo dodatkowy dzień.
  • Pomyśl o bilecie wcześniej, na stronie Dolomiti Bus albo w punkcie sprzedaży. W La Pissa nie ma kasy: jest tylko wiata, droga i szum Cordevole.

Kto schodzi przez Case Bortot, jest już nad miastem: na ostatni odcinek wystarczy umówić podwózkę albo taksówkę lub iść dalej pieszo.

Dlaczego nie rezerwować lotu na dzień zakończenia

Tę radę powtarzają wszyscy, którzy ukończyli Alta Via, i ma ona trzy konkretne powody. Pierwszy to pogoda: burza nad Schiarą albo mokry szlak mogą kosztować pół dnia. Drugi to transport: autobusy w dolinach z niewieloma kursami, pociągi, które w 2026 roku na niektórych liniach zastąpiono autobusami, i ciasne przesiadki na transfery na lotnisko w Wenecji. Trzeci jest najprostszy: po tygodniu w schroniskach noc w prawdziwym łóżku i kolacja na placu są częścią podróży, a nie opóźnieniem.

Wieczór i poranek w Belluno

Fasada Palazzo Fulcis, siedziby Muzeum Miejskiego w Belluno, przy via Roma
Palazzo Fulcis, siedziba Muzeum Miejskiego. Fot. Luca Sordon, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Belluno to małe miasto, które zwiedza się w całości pieszo, zbudowane na tarasie nad miejscem, gdzie Ardo wpada do Piave. Ma zaletę, którą od razu dostrzega każdy, kto schodzi z Alta Via: niemal z każdego placu widać Schiarę, a przy odrobinie uwagi także Gusela del Vescovà, smukłą skalną iglicę, którą przed chwilą obeszło się od góry. Patrzy się za siebie i widzi cały ostatni dzień.

Co zobaczyć w kilka godzin

  • Piazza dei Martiri, którą mieszkańcy wciąż nazywają Liston: salon miasta, miejsce wieczornego spaceru i aperitivo.
  • Piazza Duomo z Palazzo dei Rettori, katedrą San Martino i dzwonnicą zaprojektowaną przez Filippa Juvarrę, widoczną z całej doliny.
  • Palazzo Fulcis, siedziba Muzeum Miejskiego, z dziełami Sebastiana i Marca Riccich oraz rzeźbiarza Andrei Brustolona.
  • Piazza delle Erbe i Porta Dojona, najstarsza część miasta, wśród arkad, fontann i malowanych domów.

Co zjeść

Po tygodniu makaronu i strudla w schroniskach kuchnia doliny to zmiana tonu. Danie, którego trzeba spróbować, to schiz z polentą, świeży ser mleczarski smażony na maśle; drugie to pastìn, świeży farsz salami pieczony na płycie. Z kieliszkiem wina i Schiarą różowiejącą nad dachami to właściwe zakończenie.

Miasto, w którym narodziła się Alta Via

Rifugio 7° Alpini na wysokości 1502 metrów pod południową ścianą Schiary, Dolomity Belluńskie
Rifugio 7° Alpini w kotle Pis Pilon. Fot. BjoeMu, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Nie bez powodu Alta Via 1 kończy się właśnie tutaj. Pomysł zrodził się wśród alpinistów z Belluno: Piero Rossiego, Maria Brovellego i Giovanniego Angeliniego, razem z bawarskim dziennikarzem Tonim Hieblerem. W 1966 roku niemieckie czasopismo Alpinismus, drukowane w Monachium, przedstawiło trasę niemieckojęzycznym wędrowcom, a 5 lipca tego roku dwoje Bawarczyków, Gerda Hoffmann i Ulrich Görn, przeszło ją jako pierwsi. Aby przekroczyć Schiarę, brakowało jednego przejścia: ubezpieczyła je sekcja Belluno Włoskiego Klubu Alpejskiego.

Piero Rossi wydał pierwszy przewodnik w 1969 roku, a ferrata, która dziś nosi jego imię, to właśnie ta, która zamyka trasę. Schronisko, przy którym się kończy, Rifugio 7° Alpini, zbudował w latach 1950–51 Klub Alpejski z Belluno wraz z Narodowym Stowarzyszeniem Alpini, przy decydującej pomocy wojska, i poświęcił poległym z 7. Pułku Alpini, stacjonującego niegdyś w Belluno. Obok od 1952 roku stoi kaplica Regina Alpinorum. Kto schodzi ze Schiary, wchodzi, nawet o tym nie wiedząc, w historię miasta. Więcej w naszym przewodniku po Rifugio 7° Alpini i historii jego nazwy.

Najczęstsze pytania

Czy Alta Via 1 kończy się w La Pissa, czy w Belluno?

W Belluno. La Pissa to przystanek autobusowy na końcu wariantu turystycznego, bez via ferraty, który prowadzi przez Rifugio Bianchet. Oryginalny finał schodzi ze Schiary do Rifugio 7° Alpini, a potem do Case Bortot nad miastem.

Czy potrzebny jest sprzęt do via ferraty?

Tylko na finał przez Schiarę, ferratą Piero Rossi: uprząż, zestaw do via ferraty i kask są obowiązkowe, a odcinek jest dla doświadczonych turystów. Wariant przez Bianchet do La Pissa nie ma odcinków ubezpieczonych.

Ile trwa droga z La Pissa do Belluno?

Niecałe pół godziny do dworca linią 1 Dolomiti Bus. Rozkłady zmieniają się między dniami roboczymi a świętami oraz między latem a zimą: trzeba je sprawdzić tego samego dnia.

Czy warto przenocować w Belluno?

Tak, z dwóch powodów: zmniejsza to ryzyko spóźnienia na samolot z powodu opóźnienia na szlaku albo w transporcie i pozwala zobaczyć miasto, na które przez cały ostatni dzień patrzyło się ze Schiary.

Odkrywaj dalej

Zdjęcie tytułowe: pierwsze światło na Schiarze, górze, która zamyka Alta Via 1 nad Belluno. Fot. Ciro Bassi, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

About the author
Al Mazaròl

Dodaj komentarz

Ta strona używa Akismet do redukcji spamu. Dowiedz się, w jaki sposób przetwarzane są dane Twoich komentarzy.