Odpusty parafialne, chóry górskie, jarmarki i różne języki współistnieją w Dolomitach Belluńskich: to region pogranicza, gdzie kultura wenecka spotyka się z ladyńską i ze śladami dawnych osad germańskich.
Odpusty parafialne i wiejskie festyny
Odpusty parafialne pozostają osią roku społecznego wielu miejscowości Dolomitów Belluńskich: to festyny organizowane wokół świętego patrona, często z procesjami, straganami i wspólnym biesiadowaniem, a w niektórych miejscowościach także z użyciem strojów tradycyjnych przy okazji rocznic i inscenizacji historycznych. Wśród najbardziej charakterystycznych wydarzeń folklorystycznych jest karnawał w Sappadzie (Plodar Vosenòcht), znany z masek Rollate – postaci w tradycyjnych strojach, które przechodzą przez wieś zgodnie z obrzędem związanym z kalendarzem rolniczo-pasterskim.
Chóry alpejskie, głos gór
Ziemia belluńska ma silną tradycję chóralną: górskie chóry o charakterze polifonicznym działają niemal w każdej dolinie, a ich korzenie tkwią w kulturze Alpinów. Wiele z nich związanych jest z lokalnymi oddziałami Associazione Nazionale Alpini, która w skali kraju prowadzi liczne chóry i orkiestry, inne zaś z oddziałami Club Alpino Italiano. Repertuar sięga od pieśni ludowych i pasterskich po pieśni Alpinów związane z pamięcią o Wielkiej Wojnie, toczonej także w tych górach, o czym opowiadają muzea na Lagazuoi i Marmoladzie.
Region wielu języków i kultur
Ziemia belluńska to obszar pogranicza językowego i kulturowego. Gminy Livinallongo del Col di Lana i Colle Santa Lucia są historycznie ladyńskojęzyczne i wraz z Cortina d’Ampezzo, gdzie ladyński dialekt ampezzański współistnieje z dziś przeważającym weneckim, w 2000 roku uchwaliły przynależność do ladyńskiej mniejszości językowej. Szerszą instytucją kultury jest Istituto Ladin de la Dolomites, który promuje kulturę ladyńską na znacznie większym obszarze: w Agordino, Cadore, Comelico i Zoldano, gdzie funkcjonuje przejściowy dialekt wenecko-ladyński, coraz wyraźniej ladyński w miarę przesuwania się na północ.
Osobnym rozdziałem są ślady dawnych migracji germańskich: społeczność Sappady, według tradycji założona przez osadników przybyłych ze wschodniego Tyrolu między X a XI wiekiem, mówi do dziś językiem plodarisch, odmianą bawarsko-tyrolską spokrewnioną z dialektami Sauris i Timau we Friuli. Sappada należała do prowincji Belluno do 2017 roku, kiedy – po referendum konsultacyjnym – została odłączona od Wenecji Euganejskiej i przyłączona do prowincji Udine.
Jarmarki i produkty regionu
Lokalne życie wyraża się także w jarmarkach rękodzieła i targach smaków, częstych w miesiącach letnich i w okresie Bożego Narodzenia, z produktami regionalnymi takimi jak sery z hal, miód i dary lasu oraz z wyrobami rzemieślniczymi z drewna i wełny, organizowanych zwykle przez lokalne stowarzyszenia Pro Loco.
Źródła: Wikipedia, Istituto Ladin de la Dolomites, Associazione Nazionale Alpini, visitsappada.it.