Fèŝta de ra Bàndes 2026: Cortina staje się duszą świętującej miejscowości

Na otwarcie: Fèŝta de ra Bàndes w edycji 2024. Fot.: Corpo Musicale di Cortina d’Ampezzo, publikacja za uprzejmą zgodą.

Przez kilka dni w Cortinie dźwięk Dolomitów nie dobiega z lasów ani z wiatru na skalnych półkach. Dobiega z trąbek, klarnetów, puzonów, tub i bębnów, i odbija się od fasad Corso Italia, jakby góry stały i słuchały.

A w niedzielę wzdłuż deptaka nie przejdzie orkiestra. Przejdzie cała miejscowość.

To 48. Fèŝta de ra Bàndes, impreza, którą Corpo Musicale di Cortina d’Ampezzo organizuje od niemal pół wieku i którą sami jej twórcy streszczają zdaniem, jakie stało się oficjalnym mottem święta: „dusza świętującej miejscowości”.

Święto, które już się zaczęło

Kto przyjeżdża w tych dniach do Cortiny, zastaje je już w toku. Koncert otwarcia odbył się w niedzielę 23 sierpnia o 20.45 pod Muszlą na Piazza Angelo Dibona, w wykonaniu miejscowej orkiestry. Od poniedziałku 24 do soboty 29 co wieczór występują zaproszone orkiestry, zawsze o 20.45 i zawsze w Muszli.

Momentem, na który wszyscy czekają, jest jednak niedziela 30 sierpnia: Wielka Parada Folklorystyczna wzdłuż Corso Italia o 14.00, a zaraz po niej Concertone na Piazza Roma, z wszystkimi orkiestrami połączonymi pod jedną batutą.

Program Fèŝta de ra Bàndes 2026

Oficjalny folder 48. edycji wymienia 24 formacje wśród orkiestr, zespołów folklorystycznych i gości; organizatorzy mówią o „ponad 25 orkiestrach i zespołach z Włoch i z zagranicy”. Oto najważniejsze punkty.

• Niedziela 23 sierpnia – godz. 20.45, koncert otwarcia Corpo Musicale di Cortina d’Ampezzo.
• Poniedziałek 24 – godz. 20.45, Oalinga Feirschtamusik (Valdaora, BZ).
• Wtorek 25 – godz. 20.45, Musikkapelle Innichen (San Candido, BZ).
• Środa 26 – godz. 20.45, Filarmonica di Belluno 1867.
• Czwartek 27 – godz. 18.00 Ra Filodramatica d’Anpezo ze spektaklem „Fico!”; godz. 20.45 Mujiga San Ciascian (San Cassiano, BZ).
• Piątek 28 – godz. 18.00 Young Band di Cortina; godz. 20.45 Orchestra Fiati Francesco Venezze – Banda Città di Rovigo.
• Sobota 29 – to „Il TOP della Fèŝta de ra Bàndes”, dwunasta edycja: godz. 11.00 Böhmische Val Badia, godz. 19.00 Trio Denis Novato (Lublana, Słowenia), godz. 20.30 Blackout Band (Bolzano).
• Niedziela 30 – wielki dzień, szczegóły poniżej.
• Niedziela 6 września – godz. 11.00, kameralny koncert w Baìta Son Zuogo: nie należy do oficjalnego programu Fèŝty, ale i tak symbolicznie zamyka ampezzańskie lato muzyczne.

Wszystkie wieczorne koncerty odbywają się w Muszli „Osvaldo Majoni” na Piazza Angelo Dibona. Lokalny portal Cortina Delicious zapowiada ponadto na sobotę 29 o 12.30 krótki występ orkiestry Banda Gialla z Montefiorino na tarasie widokowym schroniska Averau, na 2.416 metrach, dostępnego wyciągiem krzesełkowym z Passo Giau albo pieszo ze Scoiattoli: to wydarzenie nie figuruje w oficjalnym folderze, więc przed wyjściem w górę warto je sprawdzić u organizatorów.

Niedziela 30 sierpnia: Cortina maszeruje Corso Italia

Niedziela zaczyna się bardzo wcześnie. O 8.00 orkiestra przechodzi przez Corso Italia z muzyczną pobudką: to być może najpiękniejszy moment całego tygodnia – miejscowość jeszcze na wpół uśpiona i orkiestra przechodząca pod oknami. O 9.30 msza święta w bazylice mniejszej, z udziałem orkiestry.

Od 10.45 Cortina zapala się jednocześnie na kilku scenach: Complesso Bandistico Montefiorino – La Banda Gialla na Piazza Pittori Fratelli Ghedina, Banda Musicale G. Puccini – Città di Cave na scenie przy Hotelu Royal, Bürgerkapelle Bruneck w Muszli, Banda Castel Condino e Cimego na scenie przy ratuszu. O 11.45 Rujni Muzikanti z Triestu.

Potem, o 14.00, wszystko zbiega się na Corso Italia. Wielka Parada Folklorystyczna nie jest defiladą muzyków: to miejscowość ustawiająca się w szeregu. Przechodzą orkiestry w swoich mundurach i ze sztandarami, zespoły folklorystyczne, stowarzyszenia, wolontariusze, którzy zmontowali sceny i pod koniec dnia je rozbiorą. Przechodzą stroje tradycyjne wyciągane z szaf raz w roku, bukiety polnych kwiatów, wypolerowane na tę okazję instrumenty.

O 15.30 i o 16.15 Chorążowie z San Gemini dają pokaz na Piazza dei Giochi Olimpici i na Piazza Pittori Fratelli Ghedina. Po południu występują jeszcze Corpo Bandistico di Caldonazzo, Banda Civica Lagorai, Banda della Compagnia Carnevalesca Ongia z Muggii, Musega Auta Fascia z Canazei, Corpo Musicale Comunale di Sedico i Banda da Fodom. O 19.30 parada zamykająca sprowadza wszystkich z powrotem na deptak i święto się żegna.

Concertone: kiedy orkiestry stają się jedną

O 15.15 na Piazza Roma dzieje się rzecz, która nadaje sens całej reszcie. Orkiestry, które przez tydzień występowały na scenie po kolei, łączą się w jeden skład i grają razem, pod jedną batutą. To Concertone.

Setki muzyków, którzy jeszcze godzinę wcześniej byli dla siebie nawzajem gośćmi, stają się na czas kilku utworów jedną formacją. Kto tam był, opowiada, że moment, w którym wybrzmiewa pierwszy akord, trudno zapomnieć: nie ze względu na perfekcję wykonania, bo przy takich liczbach byłoby to wymaganie zbyt wiele, ale ze względu na sam fakt, że to się dzieje.

Dlaczego Fèŝta de ra Bàndes to „dusza świętującej miejscowości”

Motto nie jest sloganem wymyślonym przy biurku: tak Corpo Musicale opisuje własne święto – i to opis, który wytrzymuje zderzenie z faktami.

Cortina znana jest na świecie z innych obrazów: tras narciarskich, hoteli, witryn deptaka, wielkich imprez międzynarodowych. To obrazy prawdziwe, ale opowiadają Cortinę, która się pokazuje. Fèŝta de ra Bàndes opowiada tę drugą: tę, która się organizuje. Miejscowość, która montuje sceny, przyjmuje u siebie muzyków z zewnątrz, wyciąga z szafy suknię prababki, posyła dzieci do Young Band i w niedzielę o ósmej rano jest już na ulicy.

To mechanizm spajający stowarzyszenia, wolontariuszy, rodziny, grupy sportowe i kulturalne. Żaden z tych elementów sam nie zrobiłby święta. Razem robią dokładnie to, co mówi motto.

Corpo Musicale di Cortina, od 1861 roku

Święto ma 48 edycji; orkiestra, która je organizuje, ma ich znacznie więcej. Corpo Musicale di Cortina d’Ampezzo powstaje w 1861 roku, gdy – jak pisze jej własna oficjalna historia – „istniejącej już w Ampezzo małej kapeli nadano większą liczebność”, wraz z siedzibą, regulaminem i nazwą. Za inicjatywą stoi trzydziestka pasjonatów prowadzona przez Andreę Constantiniego, zwanego „Dea Zima”, nauczyciela szkoły podstawowej i organistę, który zakłada także szkołę muzyczną.

Od tamtej pory losy orkiestry bardzo przypominają losy miejscowości. W 1883 jedzie do Wiednia na wielki zlot folklorystyczny. W 1909 jest w Innsbrucku na obchodach ku czci Andreasa Hofera i zostaje nagrodzona jako najlepszy zespół ex aequo wśród 167 formacji. Wielka Wojna rozwiązuje ją całkowicie – dyrygent wyrusza na front, muzycy również – i trzeba czekać do 1919 roku, by ją odtworzyć.

Dziś liczy 62 muzyków i około 150 występów rocznie: msze, uroczystości cywilne, imprezy sportowe. W 2011 roku, na 150-lecie, holenderski kompozytor Jacob de Haan napisał dla niej utwór Queen of the Dolomites.

Osvaldo Majoni, człowiek, który wymyślił to święto

Jest nazwisko, które spina niemal wszystko, co dziś widzimy na Corso Italia. Osvaldo Majoni, zwany „Boto” (1944-2023), był prezesem Corpo Musicale przez ponad trzydzieści lat, od końca lat siedemdziesiątych, a członkiem przez sześćdziesiąt.

To on razem z dyrygentem Renatem Sartorem doprowadził do tego, że orkiestra przyjęła tradycyjny strój ampezzański wzorowany na modelach z połowy XVIII wieku zamiast munduru. I właśnie w tamtych latach rodzi się Fèŝta de ra Bàndes – „trochę po cichu”, jak mówi oficjalna historia, zanim stała się „największym świętem miejscowości”. Majoni jest też jednym z inicjatorów Muszli.

Stroje: to nie dirndl, to kostium ampezzański

Kto ogląda paradę okiem turysty, wrzuca zwykle wszystko do jednej szuflady: strój tyrolski, dirndl. To błąd – i w Ampezzo się go zauważa.

Cortina ma własną tradycję ubioru, udokumentowaną przez Muzeum Etnograficzne Regole d’Ampezzo, z nazwami w miejscowym języku. Ciameşòto to marszczona spódnica z ciężkiej czarnej tkaniny przyszyta do gorsetu bez rękawów; palegrèn to fartuch z kolorowego jedwabiu. Warianty mają każdy swoją nazwę i swoją okazję: ra magnes to strój uroczysty, z czarnym żakietem o marszczonych rękawach zdobionych atłasem; ra varnaza to strój wiosenno-letni; ra jàida zimowy; a ra vecia jest najstarszy i sięga końca XVIII wieku.

Muzeum dodaje spostrzeżenie, które warto przytoczyć: w tych strojach czyta się „społeczność alpejską przywiązaną do tradycji, ale też otwartą na wpływy mody miejskiej”. Strusie pióra i ręcznie haftowany tiul stroju uroczystego przychodzą z mody miejskiej początku XX wieku. To nie kostium zamrożony: to ubiór, który nadal żył. I który – jak przypomina Union de i Ladis de Anpezo – wiele ampezzanek nosi do dziś.

Nazwa święta to już lekcja języka

Fèŝta de ra Bàndes to nie włoski i nie niemiecki: to miejscowa mowa, ampezzański. Po włosku oddaje się to jako „Festa delle Bande”, ale forma oryginalna zachowuje swój rodzajnik ra, którego po włosku nie ma.

Mała praktyczna uwaga dla szukających imprezy w sieci: pisownia się waha. Oficjalny folder 48. edycji pisze Fèŝta de ra Bàndes, z akcentami i z ŝ; menu strony Corpo Musicale pisze Fešta de ra Bandes; na portalach turystycznych często spotyka się Festa de ra Bandes, bez znaków. To to samo święto.

Jeśli w niedzielę jesteście w okolicy

Corso Italia o 14.00, a potem Piazza Roma o 15.15. Nie trzeba biletu, nie trzeba rezerwacji, nie trzeba wiedzieć nic o muzyce dętej.

Trzeba tylko być tam, kiedy przechodzą – bo to jedna z tych rzeczy, których fotografia nie oddaje. Głośność orkiestry przechodzącej trzy metry od ciebie, w wąskiej ulicy między domami, jest doświadczeniem najpierw fizycznym, a dopiero potem muzycznym. A po dwudziestej orkiestrze rozumie się, dlaczego w Cortinie czekają na ten tydzień cały rok.

Źródła

• Corpo Musicale di Cortina d’Ampezzo – oficjalna strona Fèŝta de ra Bàndes, folder 48. edycji, dział Historia i kalendarz wydarzeń. Główne źródło programu, godzin, miejsc, listy zespołów i historii orkiestry.
• DMO Dolomiti Bellunesi – karta wydarzenia, dla dat całego sezonu i punktu programu z 6 września.
• Muzeum Etnograficzne Regole d’Ampezzo – dział „Eleganza senza tempo”, dla nazw i historii tradycyjnego stroju ampezzańskiego.
• Union de i Ladis de Anpezo (ULDA) – dział Tradycje, dla kostiumu ampezzańskiego.
• Voci di Cortina – dla remontu Muszli (lipiec 2024) i dla sylwetki Osvalda Majoniego.
• Cortina Delicious – dla koncertu zapowiadanego w schronisku Averau, nieobecnego w oficjalnym folderze.