Dertig jaar geleden zette Belluno in op een eenvoudig en ambitieus idee: de bergen vertellen niet alleen via grote prestaties, maar via mensen, boeken, beelden en plaatsen. In 2026 bereikt Oltre le Vette – Metafore, uomini, luoghi della montagna zijn dertigste editie en kiest het een bijzondere gids: Amelia B. Edwards, de Engelse reizigster die in de zomer van 1872 met een notitieboek en een doos waterverf door de Dolomieten trok. Het hoofdprogramma loopt van 2 tot 11 oktober, maar het festival begint al eerder, op zaterdag 26 september.
Waarom de dertigste editie bijzonder is
Oltre le Vette ontstond in 1997 op initiatief van de toenmalige burgemeester Maurizio Fistarol, cultuurwethouder Antonio Stragà en journalist Flavio Faoro. In de beginjaren gaf een bergsporttijdschrift het een omschrijving die is blijven hangen: een paar weken per jaar wordt Belluno de «hoofdstad van de bergcultuur» van Italië. Terwijl veel vergelijkbare festivals verdwenen, heeft dit festival economische crises, bestuurswisselingen en zelfs de pandemie doorstaan en bereikt het zijn dertigste jaar met dezelfde formule: gesprekken, boeken, film, theater, wetenschap en alpinisme.
De editie van 2026 biedt ongeveer 40 evenementen en 6 tentoonstellingen, op verschillende locaties in en buiten de stad. Het festival wordt georganiseerd door de cultuurafdeling van de gemeente Belluno met de Fondazione Teatri delle Dolomiti, onder leiding van een wetenschappelijk comité bestaande uit Valeria Benni, Flavio Faoro, Francesco Vascellari en Diego Cason.
Amelia B. Edwards en de Dolomieten van 1872
De titel van deze editie is ontleend aan het bekendste boek van de schrijfster: Untrodden Peaks and Unfrequented Valleys, in 1873 in Londen verschenen en in 1985 door Nuovi Sentieri, de uitgeverij van Bepi Pellegrinon, in het Italiaans vertaald als Cime inviolate e valli sconosciute. In de zomer van 1872 reisde Amelia Edwards met haar reisgenote Lucy Renshaw door de dalen van de Dolomieten, toen deze bergen buiten de eigen gemeenschappen nog vrijwel onbekend waren.
Ansichtkaarten en beroemde bestemmingen interesseerden haar niet. Ze keek, maakte aantekeningen en schilderde. En ze begreep iets wat wij nu bijna vanzelfsprekend vinden: de schoonheid van de Dolomieten is niet alleen rots, maar ook gemaaide weiden, verzorgde bossen, alpenweiden en dorpen – een landschap dat eeuwenlang door mannen en vrouwen is gevormd. Volgens de organisatoren ligt juist in de blik van de negentiende-eeuwse reizigers de oorsprong van het esthetische idee dat de Dolomieten hielp UNESCO-werelderfgoed te worden; niet toevallig wordt de editie gesteund door de Fondazione Dolomiti UNESCO.
Er is ook een tweede, botanische draad: Edwards schenkt in haar boek veel aandacht aan de bloemen en planten van de Dolomieten, en verschillende evenementen zijn opgezet met het Nationaal Park Dolomiti Bellunesi. De derde draad is de berg vanuit vrouwelijk perspectief, in gesprekken, tentoonstellingen en debatten. Het officiële beeld van de editie, van illustrator Marco Trevisan, toont Amelia’s verwondering bij het zien van de Dolomieten.
Alles begint op 26 september
Wie in het laatste weekend van september in Belluno aankomt, vindt al twee tentoonstellingen die vóór het oktoberprogramma openen.
- Zaterdag 26 september, 11.00 uur – Palazzo Fulcis: opening van Buzzati pittore – I meccanismi della creazione, samengesteld door Marco Perale ter gelegenheid van de 120e geboortedag van Dino Buzzati. Voor de opening is reserveren verplicht en zijn de plaatsen beperkt.
- Zaterdag 26 september, 17.00 uur – Palazzo Crepadona: opening van de tentoonstelling over Amelia B. Edwards, voorafgegaan door een gesprek met Alan Boyle, Eleonora Pescosta en de Amerikaanse onderzoekster Kathleen Sheppard.
- Zondag 27 september – Etnografisch Museum van de Dolomieten in Seravella (Cesiomaggiore): van 16.00 tot 17.30 uur de workshop voor basisschoolkinderen Parole di luce – Il segreto del Monte Palmar (8 euro, inclusief museumtoegang en een tussendoortje); om 17.30 uur vertoningen en debat over Quello che resta – Riti della montagna friulana e bellunese. Meer over het museum op onze pagina over het Etnografisch Museum van Seravella.
De officiële opening van de 30e editie is op vrijdag 2 oktober om 17.30 uur op de eerste verdieping van Palazzo Bembo, met de opening van de fototentoonstelling over de Alta Via nr. 1 en de prijsuitreiking voor de beste foto’s.
De tentoonstellingen
Cime inviolate e valli sconosciute – Palazzo Crepadona
Dit is het hart van de editie: voor het eerst wordt het volledige bekende corpus van Amelia B. Edwards’ aquarellen van de Dolomieten samengebracht, afkomstig uit drie collecties (het Griffith Institute van de Universiteit van Oxford, de Peggy Joy Egyptology Library in Michigan en de bibliotheek van Somerville College, Oxford). Sommige van deze schilderijen vormden de basis voor de 27 gravures in het boek uit 1873; de meeste werken waren nog nooit aan het publiek getoond. Samenstelling: Alan Boyle en Eleonora Pescosta. Van 26 september tot 14 oktober; openingstijden volgens de organisatie: dinsdag, donderdag en vrijdag 9.00–18.00 uur, woensdag 9.00–12.30 uur, maandag gesloten.
Buzzati pittore – I meccanismi della creazione – Palazzo Fulcis
Een onbekende reeks tekeningen op calqueerpapier die Dino Buzzati in de tweede helft van de jaren zestig maakte, een blik van dichtbij op zijn werkwijze als schilder. De tentoonstelling maakt ook deel uit van het programma Dino Buzzati: sentirsi portato dal vento, gewijd aan de 120e verjaardag van de schrijver. Opening op zaterdag 26 september om 11.00 uur.
Alta Via nr. 1, zestig jaar in foto’s – Palazzo Bembo
De tentoonstelling van de fotowedstrijd van CAI Belluno voor het 60-jarig bestaan van de Alta Via nr. 1, de hooggebergteroute van het meer van Braies tot aan Belluno. Opening op 2 oktober om 17.30 uur, open van 3 oktober tot 1 november. Gratis toegang.
Bisogna anche respirare – Palazzo Bembo
Solotentoonstelling van Marco Trevisan, maker van het beeld van de dertigste editie: «kleine pauzes in een wereld die steeds sneller gaat». Opening op zondag 4 oktober om 10.30 uur, te zien tot 1 november. Gratis toegang.
Dolomiti Prealpi – La luce del silenzio – Limana
Foto’s van Francesco Cerpelloni in de tentoonstellingszaal van het gemeentehuis van Limana. Opening op donderdag 1 oktober om 18.00 uur, tot 11 oktober. Gratis toegang.
Vedere Gellner – Borgo Piave
De architectuur van het voormalige Eni-dorp in Borca di Cadore, aan de voet van Cortina, verteld in illustraties van Francesco Nardi en foto’s van Denise Rosato, in de ruimte «da Rosalina» in Borgo Piave. Opening op zondag 11 oktober om 16.00 uur, tot 21 oktober. Gratis toegang.
Vijf afspraken die je niet mag missen
Cultuur en literatuur: Con penna e pennello
Zaterdag 3 oktober, 11.00 uur – Palazzo Crepadona. Alan Boyle en Eleonora Pescosta presenteren Con penna e pennello – Le Dolomiti illustrate da Amelia B. Edwards nel 1872 (Leannta, 2026), in de reeks «Parole di carta e di montagna» onder leiding van Flavio Faoro. Het is het boek achter de tentoonstelling: de beste manier om Amelia te leren kennen voordat je haar aquarellen ziet.
Natuur en wetenschap: de Botanische Tuin Alpi Orientali
Zondag 4 oktober, verzamelen om 9.30 uur – parkeerplaats van restaurant Casera, Nevegal. Rondleiding door de Giardino Botanico Alpi Orientali met de afdeling Biodiversiteit van de Carabinieri van Belluno. Een uitstap in de open lucht, op de heuvel boven de stad, die de botanische draad van de editie naar het veld brengt.
Theater: Val Visdende, ultima valle
Donderdag 8 oktober, 21.00 uur – Teatro Dino Buzzati. Het gezelschap I Comelianti brengt de Val Visdende op de planken, een van de meest afgelegen dalen van het Comelico: theater gemaakt in en over de bergen.
Bergen en alpinisme: Tamara Lunger
Vrijdag 9 oktober, 21.00 uur – Teatro Dino Buzzati. Voor «Un’ora con l’Altramontagna» spreekt de Zuid-Tiroolse alpiniste en ontdekkingsreizigster over Oltre l’alpinismo: wat overblijft als we voorbij de top en de prestatie naar de berg kijken.
Dolomieten en territorium: Nuove custodi del territorio
Zaterdag 10 oktober, 16.00 uur – Piazza dei Martiri. Sonia Anelli, Hannah Pomella, Martina Siorpaes en Cristina Da Rold praten over de toekomst van de beschermde gebieden van het werelderfgoed Dolomieten. Een openluchtgesprek op het hoofdplein van de stad, over het thema dat Amelia Edwards met het heden verbindt: wie zorgt er voor het landschap.
Ook de moeite waard: films van het Trento Film Festival in het Teatro Dino Buzzati (vrijdag 2 en woensdag 7 oktober om 21.00 uur) en de avond van zaterdag 10 oktober om 21.00 uur met ontdekkingsreiziger en atleet Aaron Durogati, geopend met de presentatie van de Premio Silla Ghedina.
Oltre le Vette voor wie Belluno bezoekt
Het festival is ook een goede reden om de stad te ontdekken: bijna alle evenementen vinden plaats in het historische centrum, tussen Palazzo Crepadona, Palazzo Fulcis, Palazzo Bembo, het Auditorium en het Teatro Dino Buzzati, allemaal op loopafstand van elkaar. Tussen twee gesprekken door loont het de moeite even stil te staan bij de uitzichtpunten over de Piave en de Schiara, zoals we beschrijven in onze gids over Belluno, de balkonstad van de Dolomieten, over de Piazza Duomo te lopen en door de Via Niccolò Crepadoni te wandelen. Wie een paar dagen blijft, kan naar de Nevegal gaan, het Nationaal Park Dolomiti Bellunesi verkennen of een stuk van de Alta Via nr. 1 in herfstkleuren lopen.
Praktische informatie
- Data: hoofdprogramma van 2 tot 11 oktober 2026; eerste openingen vanaf 26 september; enkele tentoonstellingen blijven open tot 1 november.
- Belangrijkste locaties: Palazzo Crepadona, Palazzo Fulcis (Stedelijk Museum), Palazzo Bembo, Auditorium, Teatro Dino Buzzati en Piazza dei Martiri in Belluno; buiten de stad het Etnografisch Museum van Seravella (Cesiomaggiore), het gemeentehuis van Limana en de Nevegal.
- Toegang: de evenementen zijn gratis, met de mogelijkheid van een vrijwillige bijdrage ter ondersteuning van het festival.
- Reserveren: aanbevolen voor alle evenementen via de Eventbrite-pagina van Oltre le Vette. Verplicht, met beperkte plaatsen, voor de opening van de tentoonstelling Buzzati pittore op 26 september. De kinderworkshop in Seravella op 27 september kost 8 euro.
- Officieel programma: oltrelevette.it – editie 2026, met het programmaboekje in pdf (in het Italiaans).
- Reserveringen: Eventbrite – Oltre le Vette.
- Officiële contacten: oltrelevette@comune.belluno.it – tel. +39 349 0075828.
Data, tijden en locaties zijn ontleend aan de officiële mededelingen van de gemeente Belluno en van Oltre le Vette per 25 september 2026. Controleer altijd het officiële programma voordat je vertrekt, want wijzigingen zijn mogelijk.
Omslagfoto: Piazza Duomo in Belluno. Foto: Alviolosso — CC BY-SA 4.0 — via Wikimedia Commons.
